*उतुंग कर्तृत्वाचा प्रवास : पत्रकारिता, समाजसेवा आणि परिवर्तनाचा ध्यास !
रमेश जेठे सर - लेखणीला जनसेवेची धार देणारे, वंचितांच्या हक्कांसाठी लढणारे आणि समाजाला दिशा देणारे एक कर्तव्यशिल तथा बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व
काही माणसं केवळ स्वतःच्या प्रगतीसाठी जगत नाहीत, तर समाजातील दुःख, वेदना, अन्याय आणि उपेक्षितांचे प्रश्न आपल्या जीवनाचे ध्येय बनवतात. स्वतःच्या लेखणीला जनतेचा आवाज बनवतात, स्वतःच्या अनुभवाला इतरांसाठी मार्गदर्शनाचे साधन बनवतात आणि आपल्या कार्यातून समाजामध्ये परिवर्तनाची ज्योत प्रज्वलित करतात. अशाच ध्येयवादी, संघर्षशील, निर्भीड आणि बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाचे नाव म्हणजे रमेश जेठे सर !
पत्रकारिता हा त्यांचा व्यवसाय असला, तरी समाजसेवा हा त्यांच्या जीवनाचा श्वास आहे. अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणे, उपेक्षितांना न्याय मिळवून देण्यासाठी शासनदरबारी पाठपुरावा करणे, गरजूंच्या अडचणी सोडविण्यासाठी धावून जाणे आणि नव्या पिढीला सामाजिक, शैक्षणिक व वैचारिक दिशा देणे, ही त्यांच्या कार्याची खरी ओळख आहे.
*१. सामाजिक कार्याची तीन दशकांची तपश्चर्या
रमेश जेठे सर यांचा सामाजिक क्षेत्रातील प्रवास १९९२ पासून सुरू झाल्याचा उल्लेख प्रकाशित चरित्रात्मक लेखात आढळतो. तीन दशकांहून अधिक काळ त्यांनी विविध सामाजिक प्रश्नांवर काम केले आहे.त्यांच्या समाजकार्यामध्ये केवळ भाषणे, बैठका किंवा पदांची प्रतिष्ठा नाही; तर प्रत्यक्ष अडचणीत असलेल्या माणसाच्या मदतीला धावून जाण्याची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे.
समाजातील गरीब, कष्टकरी, असंघटित कामगार, वंचित, उपेक्षित आणि शासकीय योजनांपासून दूर राहिलेल्या घटकांना शासनाच्या योजनांचा लाभ मिळावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले आहेत.
*२. असंघटित बांधकाम कामगारांसाठी उल्लेखनीय योगदान
महाराष्ट्रातील असंघटित बांधकाम कामगारांची कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणी करून त्यांना विविध शासकीय योजनांचा लाभ मिळवून देण्यासाठी त्यांनी पुढाकार घेतला.
* बांधकाम कामगारांची नोंदणी करण्यासाठी मार्गदर्शन.
* शासकीय योजनांची माहिती देणे.
* पात्र कामगारांना लाभ मिळण्यासाठी पाठपुरावा.
* कामगारांच्या अडचणी संबंधित यंत्रणांपर्यंत पोहोचविणे.
* गरजू कामगारांना आवश्यक कागदपत्रांबाबत मार्गदर्शन.
कामगारांच्या हाताला काम आणि कुटुंबाला शासकीय योजनांचा आधार मिळावा, ही त्यांच्या प्रयत्नांमागील भूमिका राहिली आहे.
*३. गरीब, निराधार आणि गरजू कुटुंबांसाठी मदतीचा हात
घर नसलेल्या आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना घरकुल मिळावे, यासाठी शासनाकडे पाठपुरावा करणे, रेशनकार्ड नसलेल्या गरीब कुटुंबांना पिवळे रेशनकार्ड मिळवून देण्यासाठी मदत करणे, ही त्यांच्या समाजकार्याची महत्त्वाची बाजू आहे.विशेषतः कमी शिक्षण आणि अपुरे पुरावे असल्यामुळे शासकीय कार्यालयांचे उंबरठे झिजवणाऱ्या नागरिकांना जातीचे प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी संबंधित अधिकाऱ्यांची भेट घेऊन मार्गदर्शन व सहकार्य केल्याचे प्रकाशित वृत्तांत नमूद आहे.
*४. कोरोना संकटात माणुसकीचा आधार
कोरोना महामारीच्या काळात अनेक कुटुंबांवर उपासमारीचे संकट आले होते. अनेक नागरिक परगावी अडकले होते. रुग्णालयात जाण्यासाठी मदत नव्हती, तर काही कुटुंबांना उपचारांचा आर्थिक भार सहन करणे कठीण झाले होते.
*कोरोना संकट समयी
रमेश जेठे सर यांची महत्वाची मदत
कोरोना संकट समयी अशा कठीण काळात रमेश जेठे सर यांनी अडकलेल्या नागरिकांना घरी परतण्याकामी मोठी मोलाची मदत केली.
* गरजू कुटुंबांना धान्य किटचे वाटप करण्यासाठी पुढाकार घेतला.
* रुग्णांना रुग्णालयात पोहोचण्यासाठी सहकार्य केले.
* अवाजवी रुग्णालयीन बिलांबाबत संबंधित ठिकाणी पाठपुरावा केला.
* संकटग्रस्तांना शक्य त्या मार्गाने मदतीचा हात दिला.
संकटाच्या काळात माणसाच्या उपयोगी पडणे, हीच खरी समाजसेवा आहे, याचे दर्शन त्यांच्या या कार्यातून घडते.
*५. पत्रकारिता क्षेत्रातील निर्भीड आणि प्रभावी योगदान
पत्रकारिता ही केवळ बातम्या प्रसिद्ध करण्याची प्रक्रिया नसून लोकशाहीचा चौथा स्तंभ म्हणून जनतेच्या प्रश्नांना न्याय देण्याचे प्रभावी माध्यम आहे, या विचारातून रमेश जेठे सर यांनी पत्रकारितेच्या क्षेत्रात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.
१८ मार्च २०११ हा त्यांच्या पत्रकारितेच्या प्रवासातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. 'शिर्डी एक्स्प्रेस' या मराठी साप्ताहिकाची नोंदणी २५ मार्च २०११ रोजी झाली. भारत सरकारच्या प्रेस रजिस्ट्रार जनरल ऑफ इंडिया (PRGI) यांच्या अधिकृत नोंदीत रमेश सखाराम जेठे यांचे नाव मालक, संपादक आणि प्रकाशक म्हणून नोंदलेले आहे.
'सत्य, निर्भीड व जनतेच्या प्रश्नांना आवाज देणारी एकमेव वृत्तसेवा' हा विचार केंद्रस्थानी ठेवून त्यांनी वृत्तपत्राच्या माध्यमातून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक, धार्मिक, कृषी, कामगार आणि जनहिताच्या प्रश्नांना व्यासपीठ देण्याचा प्रयत्न केला.
*त्यांच्या पत्रकारितेची काही वैशिष्ट्ये :
* सामान्य नागरिकांच्या प्रश्नांना प्राधान्य.
* ग्रामीण भागातील समस्यांना प्रसिद्धी.
* प्रशासनाच्या कामकाजावर लोकहिताच्या दृष्टीने लक्ष.
* अन्यायग्रस्तांना न्याय मिळवून देण्यासाठी बातम्या आणि पाठपुरावा.
* सामाजिक चळवळी, संघटना आणि लोकप्रतिनिधींच्या कार्याला व्यासपीठ.
* नवोदित पत्रकारांना पत्रकारितेतील जबाबदारीची जाणीव करून देणे.
*डिजिटल पत्रकारितेतील पुढचे पाऊल
बदलत्या काळानुसार पत्रकारितेचे स्वरूप बदलत असताना त्यांनी डिजिटल माध्यमांचे महत्त्व ओळखले.
या न्यूज पोर्टलच्या माध्यमातून शिर्डी एक्स्प्रेसला डिजिटल व्यासपीठ उपलब्ध झाले.
तसेच शिर्डी एक्स्प्रेस लाईव्ह या माध्यमातून व्हिडिओ पत्रकारिता, सामाजिक कार्यक्रमांचे वृत्तांकन, मुलाखती, विशेष बातम्या आणि डिजिटल न्यूज प्रसारणाच्या दिशेने वाटचाल सुरू केली.
त्यांचे ध्येय म्हणजे स्थानिक बातम्यांना जागतिक व्यासपीठ मिळवून देणे आणि ग्रामीण पत्रकारितेला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देणे.
*६. वडार समाजाच्या हक्कांसाठी वैचारिक आणि संघटनात्मक लढा
वडार समाजाचा एसटीत समावेश करा, गोलमेज परिषदेतील मागणी
रमेश जेठे सर यांच्या सामाजिक कार्यातील एक महत्त्वाचा अध्याय म्हणजे वडार समाजाच्या न्याय्य हक्कांसाठी केलेले योगदान.
वडार समाज हा परंपरेने दगड फोडणे, दगडी बांधकाम, शिल्पकला, रस्ते आणि जलसंधारणाशी संबंधित श्रमप्रधान कामांमध्ये योगदान देणारा समाज आहे. मात्र काळ बदलला तरी या समाजातील अनेक कुटुंबांचे आर्थिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक प्रश्न कायम आहेत.
या प्रश्नांकडे शासनाचे लक्ष वेधण्यासाठी जेठे सर यांनी सामाजिक संघटनांच्या माध्यमातून विविध पातळ्यांवर काम केले आहे.
*त्यांच्या विचारातील प्रमुख मुद्दे:
* वडार समाजाच्या आरक्षणविषयक प्रश्नांना न्याय मिळावा.
* समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक सुविधा आणि वसतिगृहे उपलब्ध व्हावीत.
* पारंपरिक व्यवसायाला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड मिळावी.
* दगडखाण, गौण खनिज आणि बांधकाम व्यवसायाशी संबंधित प्रश्न सोडवावेत.
* समाजातील बेरोजगार तरुणांना रोजगार व व्यवसायाच्या संधी मिळाव्यात.
* जात प्रमाणपत्र आणि शासकीय योजनांच्या प्रक्रियेत सुलभता यावी.
* समाजातील साहित्य, बोलीभाषा आणि सांस्कृतिक वारसा जतन व्हावा.
त्यांनी वडार समाज संघाच्या माध्यमातून विविध जबाबदाऱ्यांमध्ये काम केले असून, वडार समाजाच्या प्रश्नांना व्यापक व्यासपीठ मिळवून देण्याचा प्रयत्न केला आहे.
*वडार बोली साहित्य आणि सांस्कृतिक चळवळ
समाजाची प्रगती केवळ आर्थिक उन्नतीत नसून भाषा, साहित्य, संस्कृती आणि इतिहासाच्या जतनातही असते, हा विचार त्यांच्या साहित्यिक कार्यातून दिसून येतो.
अखिल वडार बोली साहित्य मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर त्यांचा सहसचिव म्हणून उल्लेख असून, त्यांची ओळख कवी आणि शिर्डी एक्स्प्रेस साप्ताहिकाचे संपादक अशीही दिली आहे.
वडार बोली भाषेचे संवर्धन, साहित्य संमेलने, समाजातील नवोदित लेखक-कवींना प्रोत्साहन आणि पुढील पिढीला आपल्या सांस्कृतिक वारशाची जाणीव करून देणे, या चळवळीला ते महत्त्व देतात.
*७. राष्ट्रीय स्तरावर सामाजिक कार्याची दखल
राष्ट्रीय स्तरावरील जबाबदारी
रमेश जेठे सर यांच्या सुमारे तीन दशकांच्या सामाजिक कार्याची दखल घेत ओड कम्युनिटी कौन्सिल ऑफ इंडिया (OCCI), नवी दिल्ली या संघटनेने त्यांची राष्ट्रीय सल्लागार म्हणून निवड केल्याचे ११ सप्टेंबर २०२२ रोजी शिर्डी एक्स्प्रेसमध्ये प्रकाशित झाले होते.
या निवडीच्या निमित्ताने विविध सामाजिक क्षेत्रांतील मान्यवरांनी त्यांचा सन्मान केला होता.
ही निवड त्यांच्या सामाजिक कार्याच्या प्रवासातील महत्त्वाची नोंद आहे.
*८. विविध क्षेत्रांतील मार्गदर्शकाची भूमिका
रमेश जेठे सर यांचे कार्य केवळ पत्रकारिता किंवा एका समाजापुरते मर्यादित नसून, अनेक क्षेत्रांतील नागरिकांना योग्य दिशा देण्याच्या भूमिकेतूनही पुढे आले आहे.
सामाजिक क्षेत्र: विविध समाजघटकांतील कार्यकर्त्यांना एकत्र आणणे, सामाजिक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे आणि लोकहिताच्या प्रश्नांवर संवाद घडविणे.
पत्रकारिता क्षेत्र: बातमीचे महत्त्व, सत्यता, पत्रकारितेतील नैतिकता, वृत्तलेखन, मथळे आणि जनसंपर्क याबाबत मार्गदर्शन.
शैक्षणिक क्षेत्र: विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचे महत्त्व, स्पर्धा परीक्षा, सामाजिक जाणीव आणि स्वावलंबन याबाबत प्रोत्साहन.
कामगार क्षेत्र: असंघटित कामगारांना नोंदणी, शासकीय योजना आणि आवश्यक कागदपत्रांविषयी मार्गदर्शन.
सामाजिक संघटनांचे क्षेत्र: संघटनात्मक बांधणी, पदाधिकाऱ्यांमधील समन्वय, बैठका, समाजहिताचे ठराव आणि शासनदरबारी निवेदनांचा पाठपुरावा.
सांस्कृतिक व साहित्यिक क्षेत्र: कवी, लेखक आणि नवोदित साहित्यिकांना प्रोत्साहन देणे, बोलीभाषा आणि सांस्कृतिक परंपरांचे जतन करणे.
धार्मिक व आध्यात्मिक क्षेत्र: धार्मिक कार्यक्रम, संत-महंतांचे विचार आणि समाजप्रबोधनात्मक उपक्रमांना पत्रकारितेतून व्यासपीठ देणे.
या सर्व क्षेत्रांत त्यांनी केलेले मार्गदर्शन आणि प्रत्यक्ष काम यांचा अधिकृत नोंदींसह स्वतंत्र दस्तऐवजीकरण होणे आवश्यक आहे; मात्र त्यांच्या कार्याची व्यापकता या विविध उपक्रमांतून दिसून येते.
*९. व्यक्तिमत्त्वातील साहित्यिक, वैचारिक आणि नेतृत्वगुण
पत्रकारितेबरोबरच रमेश जेठे सर यांना काव्यलेखनाची आवड आहे. सामाजिक विषय, मानवी नाती, राजकीय वास्तव, स्वार्थी प्रवृत्ती, सामाजिक विषमता, अन्याय आणि परिवर्तनाची आवश्यकता या विषयांवर ते लेखन करतात.
त्यांच्या लेखनात समाजातील वास्तव मांडण्याची भूमिका दिसते. विशेषतः अन्यायाविरुद्ध आवाज उठविणे, समाजात एकता निर्माण करणे आणि नव्या पिढीमध्ये आत्मविश्वास जागविणे, हे त्यांच्या विचारांचे प्रमुख सूत्र आहे.
त्यांच्या नेतृत्वशैलीमध्ये काही गोष्टी विशेष महत्त्वाच्या आहेत:
* *समाजातील छोट्या कार्यकर्त्यालाही महत्त्व देणे.*
* नव्या नेतृत्वाला संधी मिळावी यासाठी प्रोत्साहन देणे.
* सामाजिक प्रश्नांवर एकत्रित भूमिका घेण्याचे आवाहन करणे.
* पदापेक्षा जबाबदारी आणि प्रसिद्धीपेक्षा कामाला महत्त्व देणे.
* विविध समाजघटकांमध्ये बंधुभाव आणि सलोखा वाढविणे.
*१०. संघर्षातून घडलेली वाटचाल*
कोणत्याही व्यक्तिमत्त्वाचे कर्तृत्व समजून घेताना त्याच्या प्रवासातील संघर्ष, अडचणी आणि सातत्य यांचा विचार करावा लागतो.
रमेश जेठे सर यांनी पत्रकारिता, समाजकार्य, संघटनात्मक जबाबदाऱ्या आणि जनसंपर्क या विविध आघाड्यांवर काम करताना अनेक अनुभव घेतले. समाजातील विविध स्तरांतील माणसांशी संपर्क साधला. सामान्य माणसांच्या अडचणी समजून घेतल्या आणि त्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडण्याचा प्रयत्न केला.
त्यांच्या वाटचालीतून एक संदेश मिळतो की, समाजात बदल घडविण्यासाठी केवळ इच्छा असून चालत नाही; त्यासाठी सातत्य, संयम, धैर्य आणि लोकांप्रती प्रामाणिक बांधिलकी आवश्यक असते.
*११. उद्याचे स्वप्न : पत्रकारितेला जागतिक व्यासपीठ आणि समाजाला सक्षम नेतृत्व*
रमेश जेठे सर यांच्या पुढील वाटचालीतील महत्त्वाकांक्षा केवळ एका वृत्तपत्रापुरती मर्यादित नाही.
*त्यांच्या ध्येयांमध्ये पुढील गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत:*
* शिर्डी एक्स्प्रेसला महाराष्ट्रातील प्रभावी डिजिटल न्यूज ब्रँड बनविणे.
* शिर्डी एक्स्प्रेस लाईव्हच्या माध्यमातून लाखो वाचक व प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचणे.
* ग्रामीण आणि स्थानिक पत्रकारितेला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देणे.
* नवोदित पत्रकारांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे.
* वंचित समाजघटकांच्या प्रश्नांना राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावर आवाज देणे.
* वडार समाजाच्या शैक्षणिक, आर्थिक आणि सामाजिक विकासासाठी प्रयत्न करणे.
* सामाजिक कार्यकर्ते, पत्रकार, युवक आणि संघटनांमध्ये सकारात्मक समन्वय निर्माण करणे.
त्यांच्या मते, पत्रकारिता ही केवळ प्रसिद्धीसाठी नसून समाजाच्या परिवर्तनासाठी असली पाहिजे.
*१२. कर्तृत्वाला सलाम करणारा गौरवशाली समारोप
रमेश जेठे सर म्हणजे एका व्यक्तीचे नाव नसून पत्रकारिता, समाजसेवा, संघर्ष, संघटनात्मक बांधिलकी आणि सामाजिक परिवर्तनाचा एक प्रवास आहे.
ज्यांच्या लेखणीतून जनतेचे प्रश्न मांडले जातात, ज्यांच्या विचारांतून सामाजिक परिवर्तनाची दिशा मिळते, ज्यांच्या प्रयत्नांतून गरजू माणसाला मदतीचा आधार मिळतो आणि ज्यांच्या कार्यातून नव्या पिढीला प्रेरणा मिळते, असे हे व्यक्तिमत्त्व समाजासाठी निश्चितच महत्त्वाचे आहे.
त्यांनी आपल्या पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजातील अनेक प्रश्नांना वाचा फोडली, तर सामाजिक कार्याच्या माध्यमातून अनेक गरजू नागरिकांच्या अडचणी सोडविण्यासाठी प्रयत्न केले. वडार समाजाच्या न्याय्य मागण्यांपासून असंघटित कामगारांच्या कल्याणापर्यंत आणि ग्रामीण जनतेच्या प्रश्नांपासून डिजिटल पत्रकारितेच्या विस्तारापर्यंत त्यांच्या कार्याचा आवाका दिसून येतो.
पद, प्रतिष्ठा आणि प्रसिद्धी या गोष्टी काळानुसार बदलत असतात; परंतु माणसाने माणसासाठी केलेले काम कायम स्मरणात राहते.
कारण...
लेखणी तीच खरी, जी अन्यायाविरुद्ध बोलते, विचार तोच खरा, जो समाजाला दिशा देते, नेतृत्व तेच खरे, जे सामान्य माणसाला जोडते, आणि आयुष्य तेच सार्थ, जे इतरांच्या जीवनात आशेचा दीप पेटवते!
अशा या पत्रकारिता आणि समाजसेवेचा समन्वय साधणाऱ्या रमेश सखाराम जेठे सर यांच्या पुढील वाटचालीस मनःपूर्वक शुभेच्छा!
त्यांची लेखणी अधिक निर्भीड होवो, समाजकार्य अधिक व्यापक होवो आणि त्यांच्या प्रयत्नांतून असंख्य गरजूंच्या जीवनात परिवर्तन घडो, हीच सदिच्छा!
लेखणीला धार, विचारांना दिशा आणि समाजसेवेला कृतीची जोड देणाऱ्या या ध्येयवादी प्रवासाला मानाचा मुजरा!
रमेश जेठे सर
पत्रकार | संपादक | कवी | सामाजिक कार्यकर्ते
* संपादक – साप्ताहिक शिर्डी एक्स्प्रेस
* संस्थापक व संपादकीय नेतृत्व – शिर्डी एक्स्प्रेस लाईव्ह
* सामाजिक कार्यकर्ते
* वडार समाजाच्या सामाजिक व साहित्यिक चळवळीतील कार्यकर्ते
राष्ट्रीय सल्लागार: ओड कम्युनिटी कौन्सिल ऑफ इंडिया(OCCI )नवी दिल्ली, भारत
* प्रदेश सचिव -आदिवासी, भटके- विमुक्त युथ फ्रंट महाराष्ट्र राज्य
प्रदेश सचिव -वडार समाज संघ, महाराष्ट्र राज्य
* सहसचिव – अखिल वडार बोली साहित्य मंडळ, पुणे
-----------------------------------------------
श्री.रमेश जेठे सरांच्या अशाच परोपकारी भावी कार्यास मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा
*शौकतभाई शेख
संस्थापक अध्यक्ष:
अ.भा.स्वाभिमानी
संपादक सेवा संघ,
तथा ज्येष्ठ सामाजिक
कार्यकर्ते -श्रीरामपूर
M - 9561174111

