पुणे: दुपारचे तीन वाजले होते. शहरातील एका मोठ्या स्मशानभूमीत शांतता पसरली होती. धुराचे लोट आकाशात विरत होते. त्या धुरात एका मुलाचा अहंकारही जळून खाक होत होता.
‘रोहन’ (वय ३५) – अमेरिकेतील बहुराष्ट्रीय सॉफ्टवेअर कंपनीत व्हाईस प्रेसिडेंट. महागडा लॅपटॉप बॅग खांद्यावर, डोळ्यावर रेबॅनचा चष्मा, चेहऱ्यावर घाई आणि हातात ६ वाजताच्या रिटर्न फ्लाईटची चिंता. काल रात्री त्यांचे वडील ‘सदाशिवराव’ (वय ७५) यांचे निधन झाले होते. फ्लाईटने पुण्यात उतरून तो थेट स्मशानभूमीत दाखल झाला.
अंत्यसंस्काराची संपूर्ण व्यवस्था ‘मोक्ष इव्हेंट मॅनेजमेंट’ या संस्थेने केली होती. लाकडांची रचना, धार्मिक विधी, आवश्यक तयारी—सगळे सुरळीत. संस्थेचा प्रतिनिधी ‘सुमित’ शांतपणे उभा होता.
रोहनने वडिलांच्या चेहऱ्याकडे क्षणभर पाहिले. डोळ्यातून दोन थेंब अश्रू आले, पण पुढच्याच क्षणी त्याची नजर घड्याळावर गेली.
“सगळं रेडी आहे ना? मला ६ वाजताची फ्लाईट आहे. उद्या महत्त्वाची मीटिंग आहे. कृपया लवकर उरका,” त्याने सुमितला सांगितले.
क्षणभर सुमित थबकला. ज्या बापाने मुलाला लहानाचा मोठा केला, त्या बापाच्या चितेजवळ थांबायला मुलाकडे तीन तासही नव्हते?
विधी पार पडले. रोहनने अग्नी दिला. धुराचे ढग वर चढू लागले.
विधीनंतर रोहनने चेकबुक काढले.
“तुमचं बिल किती? ५० हजार? १ लाख? रक्कम सांगा. मी आत्ताच चेक देतो. अस्थिविसर्जनही तुम्हीच करून टाका. मला परत येता येणार नाही.”
सुमितने हलकेच हसू दिले आणि एक जुनी फाईल त्याच्या हातात दिली.
“साहेब, तुमचं बिल आधीच भरलेलं आहे.”
रोहन चकित झाला. “कोणी भरले?”
“पाच वर्षांपूर्वी तुमचे वडील स्वतः आमच्या कार्यालयात आले होते. तेव्हा ते आजारी होते. त्यांनी विचारलं—‘मुलाला त्रास नको. सगळं तुम्ही कराल ना?’ त्यांनी त्याच दिवशी ५०,००० रुपये आगाऊ भरले… आणि ही चिठ्ठी तुमच्यासाठी ठेवून गेले.”
रोहनने थरथरत्या हाताने चिठ्ठी उघडली.
“प्रिय रोहन,
बाळा, तू खूप व्यस्त आहेस हे मला माहीत आहे. माझ्या मरणाची बातमी ऐकून तुला सुट्टी, तिकीट, मीटिंग यांची चिंता वाटेल.
तुझं करिअर महत्त्वाचं आहे. मी तुला वाढवलं ते जग जिंकण्यासाठीच.
म्हणून माझ्या अंत्यसंस्काराची सोय आधीच करून ठेवली आहे. तू आलास तर बरं, नाही आलास तरी राग नाही.
फक्त एकच विनंती—लहानपणी शाळेत नेताना मी तुझा हात कधी सोडला नाही. आज अग्नी देताना तुझा हात थरथरू देऊ नकोस.
तुझाच,
बाबा.”
चिट्ठी वाचून रोहनच्या हातातून चेकबुक खाली पडलं. त्याच्या डोळ्यातून ओघळणारे अश्रू आता थांबत नव्हते. चितेजवळ तो गुडघ्यावर बसला.
“बाबा… माफ करा!” त्याचा हुंदका स्मशानभूमीत घुमला.
त्या क्षणी त्याला उमगलं—करोडोंची कमाई असूनही तो नात्यांच्या बाबतीत भिकारी ठरला होता. ज्यांनी आयुष्यभर मुलासाठी जगलं, त्यांनी मृत्यूनंतरही त्याच्याच सोयीचा विचार केला.
त्या दिवशी रोहन फ्लाईट पकडू शकला नाही. तो रात्रभर चितेजवळ बसून राहिला. कारण त्याला उमगलं होतं—‘प्री-पेड’ सिमकार्ड असू शकतं; पण बापाचं प्रेम ‘अनलिमिटेड’ असतं. त्याची परतफेड कोणत्याही चलनात होत नाही.
समाजासाठी संदेश
आजच्या धावपळीच्या, करिअर-केंद्रित जगात आपण यश, ऐश्वर्य आणि प्रतिष्ठेच्या मागे धावत आहोत. पण ज्यांनी आपल्या आयुष्याची सुरुवात आपल्या हातात हात धरून केली, त्यांच्या शेवटच्या प्रवासात आपण वेळ देऊ शकलो नाही, तर त्या ऐश्वर्याची किंमत शून्य आहे.
अंत्यसंस्कार एजन्सी करू शकते, विधी पार पाडू शकते; पण रक्ताच्या नात्याचे अश्रू कुठलीही एजन्सी पुरवू शकत नाही.
आई-वडिलांची सेवा ही कर्तव्य नाही, ती संधी आहे.
जग जिंकलं तरी चालेल; पण ज्यांनी आपल्यासाठी जग दिलं, त्यांना हरवू देऊ नका.
000
