पुणे — अनेक घरांमध्ये बाळाला ताप आला की त्याला जाड स्वेटर, टोपी आणि ब्लँकेटमध्ये घट्ट गुंडाळून ठेवण्याची पद्धत आजही दिसून येते. मात्र तज्ज्ञांच्या मते ही पद्धत चुकीची असून त्यामुळे शरीरातील उष्णता बाहेर न पडता ताप वाढण्याची शक्यता असते.
बालरोगतज्ज्ञ डॉ. सुजित भरत पाटील (पुणे) यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, “ताप हा आजार नसून शरीराची नैसर्गिक संरक्षण प्रक्रिया आहे. व्हायरस किंवा जंतुसंसर्गाविरुद्ध शरीर लढत असताना तापमान वाढते. त्यामुळे ताप म्हणजे शरीराची प्रतिकारशक्ती सक्रिय झाली आहे, असे समजावे.”
तापात काय करावे?
१) जाड कपड्यांऐवजी हलके, सैल कपडे
बाळाला सुती, सैल कपडे घालावेत. खोली हवेशीर ठेवावी. पंखा किंवा एसी मध्यम गतीने चालू ठेवला तरी हरकत नाही.
२) योग्य पद्धतीने स्पंजिंग
फक्त कपाळावर पट्टी ठेवण्यापेक्षा साध्या किंवा कोमट पाण्याने संपूर्ण शरीर पुसावे. विशेषतः मान, काखा व पाय या भागांवर स्पंजिंग केल्यास उष्णता लवकर कमी होते.
३) द्रवपदार्थांचे महत्त्व
तापात पचनशक्ती कमी होते. बाळाने जेवण नाकारले तरी जबरदस्ती करू नये. सूप, डाळीचे पाणी, नारळपाणी किंवा आईचे दूध वारंवार द्यावे.
४) ताप मोजताना काळजी
ताप हात लावून अंदाजाने मोजू नये. डिजिटल थर्मामीटरचा वापर करावा. औषधाचा डोस बाळाच्या वजनानुसार द्यावा. औषधाचा परिणाम दिसण्यासाठी ३०–४५ मिनिटे लागू शकतात.
५) नोंद ठेवणे उपयुक्त
ताप किती वाजता आला, औषध कधी दिले याची डायरी ठेवल्यास डॉक्टरांना उपचार ठरवताना मदत होते.
‘रेड फ्लॅग्स’ – तातडीने डॉक्टरांकडे कधी जावे?
बाळ सतत रडत असेल किंवा असामान्य सुस्त झाले असेल
लघवीचे प्रमाण कमी झाले असेल
झटके (फिट्स) आले असतील
ताप २ दिवसांपेक्षा जास्त टिकत असेल किंवा १००°F पेक्षा जास्त वाढत असेल
तज्ज्ञ स्पष्ट करतात की १०४°F च्या खालील तापामुळे मेंदूला इजा होत नाही. दात येताना शरीर गरम वाटू शकते; मात्र प्रत्येक ताप दात येण्यामुळेच असतो, असे समजणे चुकीचे आहे.
तज्ज्ञांचा सल्ला
“पालकांनी घाबरून न जाता शांत राहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बाळाला तुमच्या घाबरण्यापेक्षा आश्वासक स्पर्शाची जास्त गरज असते,” असे डॉ. पाटील यांनी सांगितले.
सार्वजनिक हितासाठी सूचना:
ही माहिती जनजागृतीच्या उद्देशाने देण्यात आली आहे. बाळाच्या प्रकृतीविषयी शंका असल्यास त्वरित नोंदणीकृत वैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
(ही आरोग्यविषयक माहिती सर्वसामान्य नागरिकांच्या फायद्यासाठी वृत्तपत्रीय स्वरूपात सादर करण्यात आली आहे.)
