भारतीय क्रिकेट संघाची खरी ताकद ही केवळ मोठ्या नावांमध्ये नाही, तर संघाच्या संतुलनात असते. फलंदाजीतील खोली, गोलंदाजीतील विविधता आणि मैदानावरील लवचिकता, या तिन्ही बाबी एकत्र आल्या तरच संघ सातत्याने यशस्वी ठरतो. सध्याच्या घडीला तिलक वर्मा, वॉशिंग्टन सुंदर आणि अक्षर पटेल हे असेच तीन खेळाडू आहेत, ज्यांच्या उपस्थितीमुळे भारतीय संघ पूर्णत्वाकडे जातो. दुखापतींमुळे हे तिघे काही काळ संघाबाहेर गेले असले, तरी त्यांच्या अनुपस्थितीने संघाला त्यांची गरज किती आहे, हे प्रकर्षाने जाणवले.
तिलक वर्मा : मधल्या फळीतील आत्मविश्वासाचा कणा
तिलक वर्मा हा आधुनिक टी-२० क्रिकेटमधील भारतीय संघाच्या मधल्या फळीचा सर्वात विश्वासार्ह चेहरा म्हणून पुढे आला आहे. टॉप ऑर्डर लवकर गडगडला की, डाव सावरण्याची जबाबदारी ज्या फलंदाजावर येते, त्या भूमिकेत तिलकने सातत्याने संयम आणि धैर्य दाखवले आहे. डावखुरा फलंदाज असल्याने तो गोलंदाजांच्या आखणीत त्वरित बदल घडवून आणतो, हा त्याचा मोठा फायदा आहे.
मागील अनेक आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत तिलकने फिरकी आणि वेगवान गोलंदाजीविरुद्ध समतोल खेळ केला. गरज असेल तेव्हा एकेरी-दुहेरी धावांनी डाव पुढे नेणे आणि योग्य क्षणी आक्रमक होणे ही त्याची खेळी संघासाठी मोलाची ठरली आहे.
आयपीएलमधील दबावाखालील कामगिरीने त्याला मोठ्या सामन्यांसाठी मानसिकदृष्ट्या तयार केले.
पोटाच्या शस्त्रक्रियेमुळे तिलक काही काळ संघाबाहेर आहे. त्याच्या अनुपस्थितीत मधल्या फळीत अस्थिरता जाणवली. श्रेयस अय्यरसारखा अनुभवी खेळाडू पर्याय म्हणून खेळला, तरी सातत्य, परिस्थितीनुसार खेळ आणि डावखुरेपणाचा फायदा हे तिलकच अधिक प्रभावीपणे देऊ शकतो. त्यामुळेच त्याचे पुनरागमन म्हणजे केवळ एका फलंदाजाची भर नाही, तर मधल्या फळीला मिळणारा आत्मविश्वास आहे. आता तो तंदुरूस्त झाला असून वर्ल्ड कपच्या तयारीला लागला आहे.
वॉशिंग्टन सुंदर : पॉवरप्लेमधील नियंत्रणाचा आधार
वॉशिंग्टन सुंदर हा भारतीय संघातील सर्वात रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाचा गोलंदाज मानला जातो. टी-२० क्रिकेटमध्ये पॉवरप्लेमधील पहिली सहा षटके निर्णायक ठरतात. याच टप्प्यावर धावांचा वेग रोखण्याचे काम सुंदर अत्यंत शांतपणे करतो. अचूक टप्प्यावर टाकलेला चेंडू, कमी उडी घेणारी ऑफ स्पिन आणि संयमी दृष्टिकोन यामुळे तो फलंदाजांना जोखीम घ्यायला भाग पाडतो. मागील अनेक सामन्यांत सुंदरने आघाडीच्या फलंदाजांविरुद्ध धावांवर लगाम घालत संघाला सुरुवातीला स्थैर्य दिले आहे. त्यामुळे कर्णधाराला वेगवान गोलंदाजांचा योग्य वापर करता येतो. त्याची भूमिका आकडेवारीत नेहमीच ठळक दिसेल असे नाही, पण सामन्याचा प्रवाह नियंत्रित करण्याचे काम तो अत्यंत प्रभावीपणे करतो.
फलंदाजीच्या बाबतीतही सुंदरने अनेकदा खालच्या फळीत उपयुक्त धावा केल्या आहेत. कसोटी आणि एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये त्याने मिळवलेला अनुभव टी-२० मध्येही उपयोगी पडतो. किरकोळ दुखापतीमुळे तो काही काळ संघाबाहेर राहिला, तेव्हा पॉवरप्लेमध्ये भारताकडे योग्य ऑफ-स्पिनरचा अभाव स्पष्ट दिसून आला. टी-२० विश्वचषकासारख्या स्पर्धेत, विशेषतः संथ खेळपट्टयांवर सुंदरची उपस्थिती भारतासाठी सामरिक शस्त्र ठरणार आहे. तोही तंदुरुस्त झाला असून आगामी टी२० विश्वचषकात तो भारतीय संघात दिसू शकतो.
अक्षर पटेल : संघसंतुलनाचा खरा सूत्रधार
अक्षर पटेल हा भारतीय संघातील असा खेळाडू आहे, ज्याची खरी किंमत त्याच्या अनुपस्थितीतच कळते. डावखुरा फिरकी मारा, मधल्या षटकांत अचूक गोलंदाजी, फलंदाजीतून वेगवान धावा आणि उत्कृष्ट क्षेत्ररक्षण या सगळ्यांचा मेळ अक्षरला एक परिपूर्ण आष्टपैलू बनवतो. मागील काही वर्षांत अक्षरने अनेक महत्त्वाच्या सामन्यांत निर्णायक योगदान दिले आहे. मोठ्या फलंदाजांना बांधून ठेवणे, योग्य वेळी बळी मिळवणे आणि शेवटच्या षटकांत फटकेबाजी करून धावसंख्या वाढवणे या तिन्ही भूमिका तो सहज पार पाडतो. त्याच्या उपस्थितीमुळे संघाला अतिरिक्त फलंदाज किंवा गोलंदाज खेळविण्याची मुभा मिळते, ज्यामुळे संघ अधिक लवचिक बनतो. दुखापतीमुळे अक्षर संघाबाहेर गेल्याने ही लवचिकता कमी झाली आहे. त्यामुळेच त्याच्या पुनरागमनाची संघ व्यवस्थापनाला आतुरता आहे. अक्षर तंदुरुस्त असेल, तर भारतीय संघाचे संतुलन पुन्हा मजबूत होईल. त्याच्या विषयी विश्वसनीय माहिती उपलब्ध नाही, परंतु ७ फेब्रुवारी पूर्वीच तो तंदुरूस्त होऊन संघात परतेल अशी आशा करूया.
तिघांची एकत्रित गरज : भारताच्या विजयाचे गणित
तिलक वर्मा मधल्या फळीत स्थैर्य देतो, वॉशिंग्टन सुंदर पॉवरप्लेमध्ये नियंत्रण राखतो आणि अक्षर पटेल संघाला संतुलन देतो. ही त्रिसूत्री भारतीय संघासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. हे तिघे एकत्र खेळले, तर संघ अधिक आत्मविश्वासपूर्ण आणि रणनीतिकदृष्ट्या सक्षम दिसतो. टी-२० विश्वचषकाच्या पार्श्वभूमीवर हे तिघे तंदुरुस्त असणे भारताच्या यशासाठी निर्णायक ठरणार आहे. विशेषतः पाकिस्तानसारख्या सामन्यांत, जिथे दबाव अधिक असतो, तेथे अशा संतुलित खेळाडूंची गरज असते.
निष्कर्ष
क्रिकेटमध्ये केवळ झगमगती कामगिरी नव्हे, तर योग्य वेळी दिलेले योग्य योगदानच संघाला जिंकवते. तिलक वर्मा, वॉशिंग्टन सुंदर आणि अक्षर पटेल हे असेच खेळाडू आहेत. दुखापतींच्या अडथळ्यावर मात करून मैदानात परतण्याची त्यांची तयारी ही भारतीय संघासाठी दिलासादायक आहे. त्यांच्या पुनरागमनाने भारतीय संघ पुन्हा एकदा पूर्ण ताकदीने, संतुलित आणि आत्मविश्वासाने मैदानात उतरण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
@डॉ.दत्ता विघावे
क्रिकेट समिक्षक
मो. क्रं - ९०९६३७२०८२.
