बालाघाट (मध्यप्रदेश) येथे भारत सरकारचा अधिकृत उपक्रम असलेल्या इतिहास एवं पुरातत्व संग्रहालय यांच्या वतीने क्रिकेट क्षेत्रातील अद्वितीय, सातत्यपूर्ण व अभ्यासपूर्ण योगदानासाठी डॉ. दत्ता विघावे यांना डि.लिट (डॉक्टरेट इन लिट्रेचर) या मानद पदवीने गौरविण्यात आले. मराठी क्रीडा-साहित्य व क्रिकेट समीक्षणाच्या इतिहासात हा क्षण अभिमानास्पद मानला जात आहे.
क्रिकेट समिक्षणा बरोबरच प्रशिक्षक व पंच म्हणून सुप्रसिद्ध असलेल्या डॉ. दत्ता विघावे यांनी क्रिकेटकडे केवळ मनोरंजनाचा खेळ म्हणून पाहिले नाही; तर तो विचार, शिस्त, मानसिकता, समाजभान आणि व्यवस्थापन यांचा संगम असल्याचे त्यांच्या लेखनातून सातत्याने अधोरेखित केले. पुरुष व महिला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, कसोटी सामने, मर्यादित षटकांचे सामने, आयपीएल, खेळाडूंची मानसिक तयारी, संघनिवड, नेतृत्व, तसेच क्रिकेट प्रशासनातील निर्णयप्रक्रिया या सर्व बाबींचे त्यांनी परखड, समतोल आणि अभ्यासपूर्ण विश्लेषण केले आहे. जगातल्या नामवंत क्रिकेट समिक्षकात डॉ. विघावे यांची गणना होते.
अनेक राष्ट्रीय -आंतरराष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानीत डॉ. दत्ता विघावे यांचे लेखन वैशिष्ट्यपूर्ण ठरण्याचे प्रमुख कारण म्हणजे आकडेवारी आणि वास्तव यांचा सुयोग्य मेळ. आकड्यांच्या पलीकडे जाऊन खेळाडूंच्या मनोवृत्तीचा, संघाच्या धोरणांचा आणि परिस्थितीनुसार बदलणाऱ्या रणनितींचा वेध घेण्याची त्यांची दृष्टी वाचकांना नवी समज देते. त्यामुळेच त्यांचे लेख केवळ क्रिकेटप्रेमींनाच नव्हे, तर नवोदित खेळाडू, प्रशिक्षक, अभ्यासक आणि क्रीडा पत्रकारांसाठीही मार्गदर्शक ठरले आहेत.
मराठी भाषेतून क्रिकेट समीक्षणाला वैचारिक खोली देण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य डॉ. विघावे यांनी केले. इंग्रजी भाषेच्या प्रभावाखाली असलेल्या क्रीडा विश्लेषणात मराठी भाषेचा आत्मविश्वास त्यांनी उंचावला. त्यांच्या लेखनातून भाषेची शुद्धता, विचारांची स्पष्टता आणि मांडणीतील प्रामाणिकपणा सातत्याने जाणवतो. त्यामुळे मराठी वाचकवर्गात क्रिकेटविषयी गंभीर चर्चा आणि चिकित्सक दृष्टी निर्माण झाली.
क्रिकेटबरोबरच समाजाशी असलेली त्यांची बांधिलकीही उल्लेखनीय आहे. ग्रामीण भागातील वाचकांपर्यंत क्रिकेटविषयक ज्ञान पोहोचवणे, खेळाडू घडणीसाठी सकारात्मक दृष्टिकोन मांडणे आणि क्रीडा-संस्कृती रुजवणे या हेतूने त्यांनी लेखन, मार्गदर्शन आणि जनजागृतीचा मार्ग अवलंबला. क्रिकेट हे व्यक्तिमत्त्व घडविण्याचे माध्यम कसे ठरू शकते, हे त्यांनी आपल्या विचारांतून सातत्याने मांडले.
डि.लिट पदवीचा हा सन्मान म्हणजे दीर्घकालीन म्हणजे चाळीस वर्षाची लेखनसाधना, वैचारिक प्रगल्भता आणि समाजाभिमुख दृष्टिकोन यांची अधिकृत पावती आहे. हा गौरव केवळ एका व्यक्तीचा नसून, मराठी क्रीडा-साहित्य, क्रिकेट समीक्षण आणि अभ्यासपूर्ण लेखन परंपरेचा सन्मान आहे.
बालाघाट येथे झालेल्या या सन्मान सोहळ्याने मराठी क्रिकेट विचारविश्वाला नवी ऊर्जा दिली आहे. डॉ. दत्ता विघावे यांचे कार्य पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरेल, यात शंका नाही. त्यांच्या अभूतपूर्व यशाबद्दल सर्वत्र कौतुक होत आहे.
