नेवासा:-
महाराष्ट्र आणि देशातील राजकारण सध्या आरोप–प्रत्यारोपांच्या टोकावर उभे आहे. एका पक्षाने दुसऱ्याला काळे झेंडे दाखवले, तर प्रतिस्पर्धी पक्षाने आंदोलन करून प्रत्युत्तर दिले. राजकीय संघर्ष तीव्र होतात, सभा गाजतात, घोषणाबाजी होते. परंतु हाच जोश, हीच तीव्रता शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या होत असताना का दिसत नाही? हा प्रश्न केवळ राजकीय नाही; तो राष्ट्रीय आत्मपरीक्षणाचा विषय आहे.
मका पिकाला हमीभावापेक्षा सुमारे सहाशे रुपये कमी दर मिळाल्याच्या तक्रारी आहेत. काट्यावर मार, बाजारातील अस्थिरता आणि अपारदर्शक व्यवहार यामुळे शेतकऱ्यांच्या श्रमाचे अवमूल्यन होते. मराठवाड्यातील कापूस उत्पादक भावाअभावी अडचणीत आहेत. कांदा उत्पादकांना आयात–निर्यात धोरणातील वारंवार बदलांचा फटका बसतो. उत्पादन खर्च वाढत असताना उत्पन्नाची हमी नाही—हीच खरी शोकांतिका आहे. कृषिप्रधान महाराष्ट्रात आत्महत्यांचे प्रमाण चिंताजनक असताना त्यावर सर्वपक्षीय आक्रमक भूमिका का दिसत नाही, हा कळीचा प्रश्न आहे.
राजकीय पातळीवर परस्परांवर टीका करण्याची परंपरा लोकशाहीचा भाग आहे; परंतु शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर एकत्रित आणि ठोस कृतीची गरज असताना पक्षीय वैर अग्रक्रमावर दिसते. शेतकरी आत्महत्या हा केवळ आकडा नाही; ती कुटुंबाची, समाजाची आणि राज्याची शोकांतिका आहे.
महाराष्ट्रात छत्रपतींच्या विचारांचा वारसा जपण्याची भाषा वारंवार केली जाते. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी रयतेच्या कल्याणाला केंद्रस्थानी ठेवले होते—हा इतिहास सर्वमान्य आहे. त्या विचारांचा आदर्श घेऊन सत्तेत आलेल्या व्यवस्थेनेही रयतेच्या, म्हणजेच शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांना प्राधान्य दिले पाहिजे, अशी अपेक्षा स्वाभाविक आहे. जर राजकीय ऊर्जा इतिहासाच्या प्रतीकात्मक वादांत खर्च होत असेल आणि वर्तमानातील अन्नदात्याचे प्रश्न दुय्यम ठरत असतील, तर ही विसंगती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
भारतीय राज्यघटनेने प्रत्येक नागरिकाला सन्मानाने जगण्याचा अधिकार दिला आहे. शेतकऱ्यांच्या जीवनात आर्थिक स्थैर्य, हमीभावाची काटेकोर अंमलबजावणी, निर्यात–आयात धोरणातील सातत्य आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ देणारी ठोस पावले या सर्व बाबी त्या सन्मानाचा भाग आहेत. आंदोलनाची तीव्रता जर फक्त राजकीय प्रतिस्पर्ध्यांविरुद्ध दिसत असेल आणि अन्नदात्यांच्या वेदनांसाठी कमी पडत असेल, तर ते राष्ट्रासाठी दुर्दैवी आहे.
आज गरज आहे ती सर्वपक्षीय प्रामाणिकतेची. शेतकरी वाचला तरच महाराष्ट्र वाचेल. अन्यथा इतिहासाचे नाव घेत राजकारण केले जाईल; पण वर्तमानातील शेतकरी मात्र इतिहासजमा होईल—आणि हीच खरी शोकांतिका ठरेल.
प्रहार जनशक्ती पक्ष अहिल्यानगर युवा जिल्हाध्यक्ष
संपर्क : 9890273656
