वडार समाजाला स्थैर्य, सन्मान आणि प्रगती मिळवायची असेल तर केवळ सरकारकडे अपेक्षा ठेवून चालणार नाही; समाजानेही एकजुटीने नियोजनबद्ध वाटचाल करणे आवश्यक आहे.
वडार समाजाची पूर्वीची व्यथा
वडार समाजाने शेकडो वर्षे दगड फोडणे, विहिरी, तलाव, किल्ले, रस्ते आणि इमारती उभारण्याचे महान कार्य केले. अनेक ऐतिहासिक वास्तूंमध्ये वडार समाजाच्या श्रमांचा घाम मिसळलेला आहे. पण दुर्दैवाने—
श्रम केले, पण सन्मान मिळाला नाही.
देश घडवला, पण स्वतःची घरे पक्की झाली नाहीत.
इतरांना पाणी दिले, पण स्वतःच्या आयुष्यात विकासाची तहान कायम राहिली.
शिक्षणापासून वंचित राहिल्यामुळे अनेक पिढ्या मागे पडल्या.
सततच्या स्थलांतरामुळे मुलांचे शिक्षण खंडित झाले.
व्यसन, गरिबी, बेरोजगारी आणि सामाजिक उपेक्षा वाढत गेली.
आजची परिस्थिती
आज काही तरुण अधिकारी, डॉक्टर, अभियंते, शिक्षक, उद्योजक बनत आहेत, ही आशादायक बाब आहे. परंतु अजूनही अनेक कुटुंबांमध्ये—
शिक्षणाचा अभाव,
मुलींचे कमी शिक्षण,
व्यसनाधीनता,
समाजातील एकतेचा अभाव,
सरकारी योजनांची माहिती नसणे,
व्यवसाय आणि उद्योगात कमी सहभाग,
राजकीय नेतृत्वाची कमतरता
ही मोठी आव्हाने आहेत.
भविष्यात समाजाने काय केले पाहिजे?
१. शिक्षणाला सर्वोच्च प्राधान्य
प्रत्येक मुलगा आणि मुलगी पदवीधर होईल, असा संकल्प केला पाहिजे.
२. व्यसनमुक्त समाज
दारू, तंबाखू आणि इतर व्यसनांपासून मुक्ती मिळवली तर समाजाची आर्थिक आणि सामाजिक शक्ती वाढेल.
३. समाजात एकी
"मी" नव्हे, "आपण" ही भावना निर्माण झाली पाहिजे.
४. उद्योग आणि व्यवसाय
फक्त मजुरीवर अवलंबून न राहता उद्योग, ठेकेदारी, शेतीपूरक व्यवसाय, डिजिटल सेवा आणि उद्योजकता वाढवली पाहिजे.
५. मुलींचे शिक्षण
शिक्षित मुलगी म्हणजे संपूर्ण कुटुंब शिक्षित होते.
६. सरकारी योजनांचा लाभ
शिष्यवृत्ती, कौशल्य विकास, घरकुल, रोजगार, स्वयंरोजगार आणि इतर योजनांचा पूर्ण लाभ घेतला पाहिजे.
७. समाज संघटन
प्रत्येक गावात युवक मंडळ, महिला बचत गट, विद्यार्थी मार्गदर्शन केंद्र आणि करिअर मार्गदर्शन समिती तयार झाली पाहिजे.
८. राजकीय आणि प्रशासकीय सहभाग
समाजातील तरुणांनी स्पर्धा परीक्षा देऊन अधिकारी व्हावे आणि लोकप्रतिनिधी म्हणून पुढे यावे.
समाजासाठी दिशा देणारा संदेश
> "दगड फोडणारा समाज आता नशिबाचे दगडही फोडेल.
हातात हात, पुस्तकात ज्ञान, मनात स्वाभिमान आणि डोळ्यांत मोठे स्वप्न असेल तर वडार समाजाला कोणीही मागे ठेवू शकणार नाही.
व्यसन सोडा, शिक्षण जोडा.
मतभेद विसरा, एकी धरा.
मुलांना शिक्षण द्या, मुलींना संधी द्या.
उद्योग करा, नेतृत्व घडवा.
आजचा त्याग उद्याचा सुवर्ण इतिहास घडवेल.
दगडातून देव घडवणारा वडार समाज आता स्वतःचे भविष्यही घडवेल."
जर हा संकल्प प्रत्येक कुटुंबाने केला, तर पुढील २०–२५ वर्षांत वडार समाज आर्थिकदृष्ट्या सक्षम, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगत आणि सामाजिकदृष्ट्या सन्मानित समाज म्हणून उभा राहू शकतो. हेच समाजाला स्थैर्य आणि उज्ज्वल दिशा देणारे खरे परिवर्तन ठरेल.
