🎓 लहानपण आणि प्रतिस्पर्धा: शाळेतून मोठ्या वाटेपर्यंत
टी. एन. शेषन आणि ई. श्रीधरन हे दोघेही भारताच्या केरळमधील पलक्कड जिल्ह्यातील Basel Evangelical Mission School मध्ये एकत्र शालेय शिक्षण घेतले. ते दोघे अत्यंत हुशार विद्यार्थी होते व शाळेत आणि कॉलेजमध्ये परस्पर स्पर्धा करत होते.
१९४७ मध्ये झालेल्या SSLC बोर्ड परीक्षा मध्ये शेषन ४५२ मार्कांनी पहिला, तर श्रीधरन ४५१ मार्कांनी दुसरा आला – यावरून त्यांच्या स्पर्धेचा दर्जाच दाखवून मिळतो.
पुढील शिक्षणासाठी दोघेही Government Victoria College, Palakkad मध्ये गेले. दोघांना इंजिनियरिंगमध्ये प्रवेश मिळाला; पण शेषन IAS/PCS ची तयारी करण्यासाठी Madras Christian College मध्ये प्रवेश घेतला, तर श्रीधरन यांनी Civil Engineering पूर्ण केले.
📈 टी.एन. शेषन — लोकशाहीला शिस्त लादणारा
🗳️ आयएएस ते CEC
टीरणेल्लई नारायण अय्यर शेषन हे १९५५ बॅचचे आयएएस अधिकारी होते.
त्यांच्या प्रशासनिक कारकिर्दीत त्यांनी अनेक पदे सांभाळली आणि शेवटी १९८९ मध्ये मुख्य कॅबिनेट सचिव म्हणून काम केले.
१९९० ते १९९६ या काळात त्यांनी भारताचे १०वे मुख्य निवडणूक आयुक्त (Chief Election Commissioner) म्हणून काम करत, भारतीय निवडणूक व्यवस्था पूर्णपणे बदलून टाकली.
📌 शेषन यांच्या प्रमुख सुधारणा
✔️ Model Code of Conduct ची काटेकोर अंमलबजावणी केली.
✔️ मतदार ओळखपत्रांसाठी फोटोग्राफसकट Voter ID Card अनिवार्य केले.
✔️ उमेदवारांच्या प्रचार खर्चावर मर्यादा लादली.
✔️ मतदारांना प्रभावित करण्यासाठी दारू, धमकी, धार्मिक भावना वापरणे, भिंतीवर प्रचार लिखाण — हे प्रतिबंधित केले.
✔️ पोलिंग अधिकाऱ्यांची नेमणूक त्या राज्याबाहेरून करण्यास सुरुवात केली.
👉 संपूर्ण प्रणालीतील हे सुधारणा भारतीय लोकशाही आणि निवडणूक प्रक्रियेवर दीर्घकाळ परिणाम करणाऱ्या ठरल्या.
🏆 पुरस्कार आणि मृत्यू
त्यांनी १९९६ मध्ये Ramon Magsaysay Award प्राप्त केला — लोकशाही सेवेसाठी एक प्रतिष्ठित पुरस्कार.
१० नोव्हेंबर २०१९ रोजी त्यांचे चेन्नईत निधन झाले.
🚆 ई. श्रीधरन — ‘मेट्रो मॅन’ आणि भारताच्या वाहतूक युगाचे निर्माता
🛠️ इंजिनियरिंग क्षेत्रातील कारकीर्द
ई. श्रीधरन यांचा जन्म १२ जून १९३२ रोजी केरळमध्ये झाला.
त्यांनी Government College of Engineering, Kakinada येथून Civil Engineering पूर्ण केली आणि १९५४ मध्ये Indian Railway Service of Engineers (IRSE) मध्ये भरती झाले.
🚉 महत्वाची प्रकल्प कामे
✔️ कोलकत्ता मेट्रो — भारतातील पहिला मेट्रो रेल प्रकल्प.
✔️ पांबन पुलाची दुरुस्ती — चक्रीवादळानंतर फक्त ४६ दिवसांत काम पूर्ण केलं.
✔️ कोकण रेल्वे प्रकल्प — भौगोलिक दृष्ट्या खडतर, पण यशस्वी रेल्वे मार्ग.
✔️ दिल्ली मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन (DMRC) — भारतातील महानगरांतील मॉडर्न सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेचे प्रतीक.
🏅 पुरस्कार
Padma Shri (२००१) आणि Padma Vibhushan (२००८) — भारत सरकारकडून प्रदान केलेले उच्च नागरिक सन्मान.
२००५ मध्ये फ्रान्स सरकारने Chevalier de la Légion d’honneur दिला.
🤝 मैत्री, स्पर्धा आणि आदर्श
शाळेतील तीव्र पण सकारात्मक प्रतिस्पर्धा त्यांच्या भविष्याला दिशा देणारी ठरली.
पुढे एकत्र ट्रेनिंग सत्रातूनही ते परस्पर जवळ आले आणि जीवनभर आदर राखत गेले.
📰 निष्कर्ष
📌 टी. एन. शेषन यांनी भारताच्या लोकशाहीत नवीन शिस्त, पारदर्शकता आणि विश्वास प्रस्थापित केला.
📌 ई. श्रीधरन यांनी भारताच्या सार्वजनिक वाहतूक आणि अभियांत्रिकी इतिहासात अद्वितीय कामगिरी केली.
❗या दोन्ही व्यक्ती स्वतःच्या क्षेत्रात टॉपवर पोहोचले आणि भारतीय व्यवस्थेत जबरदस्त सुधारणा घडवून आणली — त्यामुळे त्यांचा आदर्श आजच्या तरूण-तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे.
