भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाने (बीसीसीआय) आयर्लंड आणि इंग्लंडविरुद्धच्या टी-२० मालिकेसाठी संघाची घोषणा केली आहे. आशियाई खेळांसाठीच्या भारतीय संघाचीही घोषणा करण्यात आली आहे. सर्वात मोठा बदल कर्णधारपदात झाला आहे. श्रेयस अय्यरची टी-२० संघाच्या नव्या कर्णधारपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे, तर १५ वर्षीय वैभव सूर्यवंशी पहिल्यांदाच वरिष्ठ संघात सामील झाला आहे. दरम्यान, सूर्यकुमार यादव, हार्दिक पांड्या, रिंकू सिंग आणि कुलदीप यादव यांसारख्या खेळाडूंना संघातून वगळण्यात आले आहे. सर्वात मोठा प्रश्न हा आहे की निवड समितीने इतके मोठे बदल का केले ? जाणून घेऊया...
भारतीय टी-२० संघाचा नवा कर्णधार कोण झाला आहे ?
श्रेयस अय्यरची भारतीय टी-२० संघाच्या नव्या कर्णधारपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. निवड समितीने आयर्लंड आणि इंग्लंडविरुद्धच्या टी-२० मालिकेसाठी त्याची कर्णधार म्हणून नियुक्ती केली आहे. तिलक वर्मा यांची उपकर्णधारपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.
श्रेयस अय्यरला कर्णधारपद का मिळाले?
गेल्या काही वर्षांत श्रेयसने फलंदाज आणि कर्णधार या दोन्ही भूमिकांमध्ये स्वतःला सिद्ध केले आहे. त्याने कोलकाता नाईट रायडर्सला आयपीएल २०२४ चे विजेतेपद मिळवून दिले. पंजाब किंग्सला आयपीएल २०२५ च्या अंतिम फेरीत पोहोचवले. आयपीएल २०२६ मध्येही उत्कृष्ट कामगिरी करत जवळपास ५०० धावा केल्या. संघ व्यवस्थापनाला २०२८ च्या टी२० विश्वचषक आणि लॉस एंजेलिस ऑलिम्पिकवर लक्ष ठेवून एक दीर्घकाळ टिकणारा कर्णधार तयार करायचा आहे. त्याची सातत्यपूर्ण कामगिरी आणि नेतृत्व कौशल्ये त्याच्यासाठी फायदेशीर ठरली आहेत. या व्यतिरिक्त, श्रेयसच्या कर्णधारपदाखाली भारताने १९ वर्षांखालील विश्वचषक जिंकला. तो देशांतर्गत स्पर्धांमध्येही कर्णधारपद भूषवतो.
सूर्यकुमार यादवकडून कर्णधारपद का काढून घेण्यात आले ?
सूर्यकुमार यादवच्या कर्णधारपदी भारताने टी-२० विश्वचषक जिंकला, परंतु त्यानंतर त्याची वैयक्तिक कामगिरी अपेक्षेपेक्षा कमी पडली. आशिया कप आणि इतर महत्त्वाच्या सामन्यांमध्ये त्याची फलंदाजी सुमार राहिली. आयपीएल २०२६ मधील त्याची कामगिरीही निराशाजनक होती. मुंबई इंडियन्स प्लेऑफच्या शर्यतीतून बाहेर पडले. भविष्यातील योजनांचा विचार करून निवड समितीने नेतृत्वबदल करण्याचा निर्णय घेतला. सर्वात मोठा धक्का हा होता की सूर्यकुमार केवळ कर्णधारपदच नव्हे, तर संघातील आपले स्थानही टिकवू शकला नाही.
अजित आगरकर म्हणाले की, विश्वचषक जिंकूनही, संघ व्यवस्थापनाला पुढील दोन वर्षांचे चक्र लक्षात घेऊन काही महत्त्वाचे निर्णय घ्यावे लागले. ते म्हणाले, "सूर्याबाबतचा निर्णय सोपा नव्हता, विशेषतः त्याने नुकतेच संघाला विश्वचषक जिंकून दिल्यानंतर. पण प्रत्येक विश्वचषकानंतर संघाच्या भविष्यातील दिशेचा विचार केला जातो. त्याचा अलीकडील फॉर्म आणि पुढील विश्वचषकापर्यंतचा प्रवास लक्षात घेता, आम्हाला वाटले की हाच योग्य मार्ग आहे."
सूर्यकुमार यादवची आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द धोक्यात आहे का?
या क्षणी असे म्हणणे खूप घाईचे होईल. सूर्यकुमार अजूनही भारताच्या सर्वात धोकादायक टी-२० फलंदाजांपैकी एक आहे. तथापि, निवड समितीने स्पष्टपणे सूचित केले आहे की केवळ मागील कामगिरीच्या आधारावर त्याची निवड केली जाणार नाही. पुनरागमन करण्यासाठी त्याला देशांतर्गत आणि फ्रँचायझी क्रिकेटमध्ये धावा कराव्या लागतील.
पंधरा वर्षीय वैभव सूर्यवंशीची संघात निवड का झाली?
आयपीएल २०२६ मधील वैभव सूर्यवंशीच्या कामगिरीने जगाचे लक्ष वेधून घेतले. तो स्पर्धेतील सर्वाधिक चर्चेत असलेला युवा फलंदाज होता. त्याने आपल्या निर्भय आणि आक्रमक फलंदाजीने प्रभावित केले, दबावाच्या सामन्यांमध्येही मोठी धावसंख्या उभारली. निवड समिती त्याला भविष्यातील सामना-विजेता म्हणून पाहते. मुख्य निवडकर्ता अजित आगरकर यांनीही त्याचे वर्णन संभाव्य 'गेम चेंजर' असे केले आहे.
सचिनचा कोणता विक्रम वैभव मोडण्याच्या जवळ आहे ?
जर त्याला २६ जून रोजी आयर्लंडविरुद्ध पदार्पण करण्याची संधी मिळाली, तर तो भारतासाठी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा सर्वात तरुण खेळाडू बनेल. या बाबतीत, तो सचिन तेंडुलकरचा विक्रम मोडू शकतो, ज्याने वयाच्या १६ वर्षे आणि २०५ दिवसांनी आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केले होते.
रजत पाटीदारला संघात का समाविष्ट केले नाही ?
हा निवडीच्या सर्वात चर्चित वादांपैकी एक आहे. रजत पाटीदारने आरसीबीला सलग दोन आयपीएल विजेतेपद मिळवून दिली. त्याने आयपीएल २०२६ मध्ये ५०१ धावा केल्या. असे असूनही, मधल्या फळीतील स्पर्धा हे मुख्य कारण देऊन त्याची निवड झाली नाही. श्रेयस अय्यर, तिलक वर्मा, संजू सॅमसन, नितीश रेड्डी आणि वैभव सूर्यवंशी यांसारख्या खेळाडूंना प्राधान्य देण्यात आले. निवडकर्त्यांचा असा विश्वास आहे की काही चांगल्या खेळाडूंना संघातून वगळले जात आहे.
हार्दिक पांड्याला का वगळण्यात आले ?
हार्दिकला वगळणे हा सर्वात आश्चर्यकारक निर्णयांपैकी एक आहे. असे मानले जाते की आयपीएल २०२६ दरम्यान त्याला फिटनेस आणि दुखापतीच्या समस्यांना तोंड द्यावे लागले. कामाचे व्यवस्थापन हे एक कारण असू शकते. त्याच वेळी, निवडकर्त्यांचा तरुण खेळाडूंवर अधिक विश्वास असण्याचीही शक्यता आहे.
रिंकू सिंगची निवड का झाली नाही ?
रिंकूची अलीकडील कामगिरी अपेक्षेनुसार नव्हती. त्याने सातत्याने मोठी खेळी केली नाही. शिवाय, संघरचनेत त्याची भूमिका स्पष्ट नव्हती. त्यामुळेच निवड समितीने इतर पर्यायांवर विश्वास ठेवला.
कुलदीप यादवला संघातून कसे वगळण्यात आले ?
कुलदीपला वगळण्यामागे थेट संघरचना कारणीभूत असल्याचे मानले जाते. भारतीय संघात अक्षर पटेल, वरुण चक्रवर्ती आणि रवी बिश्नोई यांच्यासारखे फिरकी गोलंदाज आधीच आहेत. असे मानले जाते की निवड समितीने विविधता आणि संतुलनासाठी या खेळाडूंना प्राधान्य दिले.
जसप्रीत बुमराहची निवड का झाली नाही ?
बुमराहला संघातून वगळण्यात आलेले नाही, उलट त्याला विश्रांती देण्यात आली आहे. भारतासमोर आशियाई खेळांसह अनेक मोठ्या स्पर्धा आहेत. वेगवान गोलंदाजांचा कामाचा ताण लक्षात घेऊन, त्यांना आयर्लंड आणि इंग्लंड मालिकांमधून विश्रांती देण्यात आली आहे.
भारतीय टी२० संघात पिढीगत बदल सुरू झाला आहे का ?
बऱ्याच अंशी, होय. निवड समितीच्या निर्णयांनी तीन प्रमुख संकेत दिले आहेत. ते असे - नवीन कर्णधारपद आणि नवीन नेतृत्व गट तयार होत आहे. तरुण खेळाडूंना वेगाने संधी दिली जाईल. केवळ मागील विक्रम नव्हे, तर सध्याची कामगिरी आणि भविष्यातील योजना हा निवडीचा आधार असेल.
भारतीय संघात नवीन चेहरे कोण आहेत ?
या संघ निवडीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे नवीन खेळाडूंना मिळालेली संधी. वैभव सूर्यवंशीची पहिल्यांदाच वरिष्ठ भारतीय संघात निवड झाली आहे. प्रिन्स यादवचाही भारतीय टी-२० संघात समावेश करण्यात आला आहे. आयपीएलमध्ये त्याच्या वेगवान गोलंदाजीने आणि डेथ ओव्हर्समधील क्षमतेने निवडकर्त्यांना प्रभावित केले होते. रवी बिश्नोईलाही पुन्हा संधी देण्यात आली आहे. निवडकर्त्यांनी स्पष्ट संकेत दिले आहेत की, आता युवा खेळाडूंना सातत्याने संधी दिली जाईल.
प्रिन्स यादव कोण आहे आणि त्याला संधी का मिळाली ?
प्रिन्स यादव गेल्या काही काळापासून देशांतर्गत क्रिकेट आणि आयपीएलमध्ये सातत्याने चांगली कामगिरी करत आहे. तो वेगवान गतीने गोलंदाजी करतो. नवीन चेंडूने आणि डेथ ओव्हर्समध्येही उपयुक्त आहे. त्याच्यामध्ये विकेट घेण्याची क्षमता आहे. भारत बऱ्याच काळापासून अशा वेगवान गोलंदाजांच्या शोधात आहे, जे टी-२० क्रिकेटमध्ये महत्त्वपूर्ण प्रभाव पाडू शकतील. म्हणूनच निवडकर्त्यांनी त्याला संधी दिली आहे.
तिलक वर्मा यांची उपकर्णधारपदी नियुक्ती का करण्यात आली ?
तिलक गेल्या काही काळापासून भारताच्या टी२० योजनांचा एक महत्त्वाचा भाग राहिला आहे. तो एक विश्वासार्ह मधल्या फळीतील फलंदाज आहे आणि संघाला डावखुऱ्या फलंदाजाचा पर्याय उपलब्ध करून देतो याच कारणामुळे भारत 'अ' संघाविरुद्धच्या मालिकेत त्यांची कर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती. आता, तिलकची उपकर्णधारपदी नियुक्ती करून, बीसीसीआयने हे संकेत दिले आहेत की भविष्यातील नेतृत्व संघात त्यांची मोठी भूमिका असेल.
आयर्लंड आणि इंग्लंड दौऱ्यांवर भारत किती सामने खेळेल ?
भारत एकूण सात टी२० सामने खेळेल. .आयर्लंडविरुद्ध दोन टी२० सामने. पहिला टी२०: २६ जून / दुसरा टी२०: २८ जून. इंग्लंडविरुद्ध पाच टी२० सामने. पहिली टी२०: १ जुलै / दुसरी टी२०: ४ जुलै / तिसरी टी२०: ७ जुलै / चौथी टी२०: ९ जुलै / पाचवी टी२०: ११ जुलै.
यानंतर इंग्लंडविरुद्ध तीन एकदिवसीय सामन्यांची मालिकाही खेळवली जाईल. पहिला एकदिवसीय सामना: १४ जुलै (बर्मिंगहॅम) / दुसरा एकदिवसीय सामना: १६ जुलै / तिसरा एकदिवसीय सामना: १९ जुलै (लॉर्ड्स).
आशियाई खेळांसाठी भारताचे ध्येय काय आहे ?
भारत सध्याचा सुवर्णपदक विजेता आहे. भारतीय संघाने २०२२ च्या आशियाई खेळांमध्ये सुवर्णपदक जिंकले होते आणि या वेळीही त्या कामगिरीची पुनरावृत्ती करण्याचे त्यांचे ध्येय असेल. म्हणूनच बीसीसीआयने तुलनेने एक मजबूत संघ निवडला आहे.
सरतेशेवटी, या निवडीचा सर्वात मोठा संदेश काय आहे ?
भारतीय क्रिकेट आता २०२८ चा टी२० विश्वचषक आणि लॉस एंजेलिस ऑलिम्पिक्स डोळ्यासमोर ठेवून एक नवीन संघ तयार करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. श्रेयस अय्यरला कर्णधार म्हणून नियुक्त करणे, वैभव सूर्यवंशीसारख्या किशोरवयीन खेळाडूला संधी देणे आणि सूर्यकुमार, हार्दिक, रिंकू व कुलदीप यांसारख्या मोठ्या नावांना वगळणे, यावरून असे दिसते की निवड समिती भविष्यातील संघ तयार करण्याच्या मोहिमेवर आहे.
सॅमसनला मोठी जबाबदारी का मिळाली नाही ?
संजू सॅमसन भारतीय टी२० संघाचा भाग आहे, परंतु निवड समितीने त्याऐवजी श्रेयस अय्यर आणि तिलक वर्मा यांना कर्णधार किंवा उपकर्णधारपदाची जबाबदारी दिली आहे. निवड समिती दीर्घकालीन नेतृत्वाच्या पर्यायांवर काम करत आहे आणि म्हणूनच त्यांनी तरुण खेळाडूंना प्राधान्य दिले आहे. संजूची आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द चढ-उतारांनी भरलेली आहे, तरीही त्याने अलिकडच्या वर्षांत अनेक महत्त्वाच्या खेळी खेळल्या आहेत. त्यामुळे, निवड समितीने त्याला फलंदाज-यष्टीरक्षक म्हणून कायम ठेवले, परंतु नेतृत्व गटात त्याचा समावेश केला नाही.
रवी बिश्नोई संघात कसा आला ?
रवी बिश्नोईचे पुनरागमन पूर्णपणे अचानक झालेले मानले जाऊ शकत नाही. भारतीय संघ व्यवस्थापन काही काळापासून टी२० फॉरमॅटमध्ये आक्रमक फिरकी गोलंदाजीवर भर देत आहे आणि बिश्नोई या भूमिकेत चपखल बसतो. त्याने भूतकाळात भारतासाठी प्रभावी कामगिरी केली आहे आणि निवड समितीला त्याच्यावर विश्वास आहे. संघात त्याच्या उपस्थितीमुळे फिरकी गोलंदाजी विभागाला अतिरिक्त वैविध्य मिळते. म्हणूनच आयपीएलमध्ये मर्यादित संधी मिळूनही त्याचा राष्ट्रीय संघात समावेश करण्यात आला.
सोशल मीडियावर अशी चर्चा आहे की बिश्नोईच्या पुनरागमनामुळे चहलसाठीही दार उघडले आहे. तथापि, सध्या तरी निवड समितीने युझवेंद्र चहलच्या पुनरागमनाबाबत कोणताही संकेत दिलेला नाही. रवी बिश्नोईची निवड प्रामुख्याने संघाची सध्याची रणनीती आणि फिरकी गोलंदाजीच्या संयोजनावर आधारित होती. त्यामुळे, केवळ बिश्नोईच्या पुनरागमनाच्या आधारावर चहलच्या पुनरागमनाचा अंदाज लावणे घाईचे ठरेल.
@डॉ.दत्ता विघावे
क्रिकेट समिक्षक
मो.नं. ९०९६३७२०८२.
