आयपीएलच्या झगमगाटात आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या पंचतारांकित वातावरणात वावरणाऱ्या भारतीय क्रिकेटपटूंसाठी आशियाई क्रीडा स्पर्धा म्हणजे एक मोठा ‘कल्चरल शॉक’ ठरण्याची चिन्हे आहेत. चार्टर्ड विमाने, आलिशान प्रेसिडेन्शियल सूट्स आणि बोटाच्या एका इशाऱ्यावर हजर राहणाऱ्या सुखसोयींची सवय असलेल्या या खेळाडूंना जपानमधील आयची-नागोया येथे अगदी प्राथमिक सुविधांशी जुळवून घ्यावे लागणार आहे.
आलिशान जीवनशैली विरुद्ध जपानी वास्तव
भारतीय क्रिकेटपटूंच्या रोजच्या जगण्यात आणि ऑलिम्पिक किंवा आशियाई खेळांसारख्या बहुक्रीडा स्पर्धांच्या वातावरणात जमीन-आसमानाचा फरक आहे:
तंबूतले ड्रेसिंग रूम्स: नेहमी वातानुकूलित आणि आलिशान ड्रेसिंग रूममध्ये बसणाऱ्या खेळाडूंसाठी तात्पुरत्या तंबूंमध्ये व्यवस्था करण्यात आली आहे.
वॉशरुमची ५०० मीटरची ‘कसरत’: पॅड आणि ग्लोव्हज घालून बसलेल्या खेळाडूंना स्वच्छतागृहासाठी तब्बल अर्धा किलोमीटर चालत जावे लागणे ही त्यांच्यासाठी केवळ गैरसोय नसून एक वेगळीच शारीरिक परीक्षा ठरेल.
आटोपशीर खोल्या: जपानमधील प्रसिद्ध मिनिमलिस्टिक आणि लहान आकाराच्या हॉटेलच्या खोल्यांमध्ये ६ फुटांपेक्षा जास्त उंची असलेल्या आणि अवाढव्य किटबॅग्ज घेऊन फिरणाऱ्या क्रिकेटपटूंची होणारी तारांबळ पाहण्यासारखी असेल.
खेळाडूंची होणारी संभाव्य गडबड
श्रेयस अय्यर, जसप्रीत बुमराह किंवा इशान किशन यांसारख्या खेळाडूंना अशा वातावरणात खेळण्याचा सराव राहिलेला नाही. सामन्यादरम्यान रणनीती आखण्याऐवजी ‘वॉशरुमला जायला किती वेळ लागेल’ किंवा ‘लहान खोलीत किटबॅग कशी साठवायची’ यांसारख्या प्राथमिक गोष्टींवरून खेळाडूंची चिडचिड आणि गडबड उडणे स्वाभाविक आहे. मानसिक एकाग्रतेवर अशा असुविधांचा थेट परिणाम होऊ शकतो.
सुविधांचा दुष्काळ आणि अपेक्षांचा डोंगर: जपानमधील मैदानावरील काही उपरोधिक पैलू
प्रायव्हेट शेफ विरुद्ध कॅन्टीनचे जेवण: भारतीय क्रिकेटपटूंचे खाण्यापिण्याचे काटेकोर डाएट, त्यांचे वैयक्तिक शेफ आणि विशिष्ट आहाराच्या सवयी जगजाहीर आहेत. आशियाई खेळांच्या व्हिलेजमध्ये मात्र सर्वांसाठी समान मेस किंवा मर्यादित मेनू असतो. प्रोटिन शेक, सप्लिमेंट्स आणि आवडीच्या जेवणासाठी होणारी धावपळ खेळाडूंच्या दिनक्रमावर परिणाम करू शकते.
किट्स, मसाज आणि रिकव्हरीचे आव्हान: आंतरराष्ट्रीय सामन्यांनंतर खेळाडूंसाठी आइस बाथ, स्टीम, अत्याधुनिक फिजिओ रूम्स आणि रिकव्हरी सेंटर्स लगेच उपलब्ध असतात. जपानमधील प्राथमिक तंबू व्यवस्थेमुळे दुखापतींचे व्यवस्थापन करणे आणि सलग सामन्यांमध्ये ताजेतवाने राहणे सपोर्ट स्टाफसाठी मोठी डोकेदुखी ठरेल.
सोशल मीडिया आणि 'रील' संस्कृतीला सुरुंग: खेळाडूंचे आलिशान हॉटेल व्ह्यूज आणि लाइफस्टाइल व्लॉग्स सोशल मीडियावर नेहमीच चर्चेत असतात. इथे मात्र साध्या रूम्स आणि मर्यादित जागा पाहून खेळाडूंच्या ‘ऑफ-द-फिल्ड’ ग्लॅमरला काही काळासाठी विश्रांती मिळणार आहे.
बीसीसीआयची नाराजी आणि प्रशासकीय पेच
इन्स्पेक्टरची नियुक्ती: बीसीसीआयने त्वरित निरीक्षक पाठवण्याचा घेतलेला निर्णय बोर्डाच्या अस्वस्थतेची तीव्रता दर्शवतो. खेळाडूंच्या सुरक्षेशिवाय त्यांच्या आरामदायी वातावरणाला धक्का पोहोचल्यास त्याचा थेट परिणाम कामगिरीवर होतो, ही बोर्डाची मुख्य भीती आहे.
इतर देशांशी तुलना: ऑलिम्पिक खेळांत नेहमीच सहभागी होणाऱ्या इतर क्रीडा प्रकारांतील खेळाडू अशा व्यवस्थेला सरावलेले असतात. मात्र, क्रिकेटपटूंसाठी निर्माण झालेला हा वाद इतर खेळाडूंच्या नजरेत "क्रिकेटपटूंचे चोचले" असाही पाहिला जाण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
खेळाडूंसाठी आत्मपरीक्षणाची संधी
गल्ली क्रिकेट किंवा स्थानिक स्पर्धांच्या (जसे की रणजी ट्रॉफीचे साधे दौरे) दिवसांची आठवण करून देणारी ही परिस्थिती ठरू शकते. यश आणि प्रसिद्धीच्या शिखरावर पोहोचल्यानंतर जमिनीवरच्या वास्तवाशी पुन्हा जोडले जाणे, ही नकारात्मक बाब नसून खेळाडूंसाठी एक मानसिक ताकद बनू शकते. प्रतिकूल परिस्थितीतही सर्वोत्तम कामगिरी करून सुवर्णपदक पटकावणे हीच या भारतीय संघाची खरी ताकद ठरेल.
परिस्थितीशी जुळवून घेणे: खरी खेळाडूवृत्ती
क्रिकेट हा केवळ मैदानावर चौकार-षटकार मारण्याचा खेळ नाही, तर तो मानसिक कणखरतेचीही परीक्षा पाहतो. क्रिकेटपटूंनी या स्पर्धेत हे लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे:
ऑलिम्पिक स्पिरिट: इतर खेळांतील ॲथलीट्स वर्षानुवर्षे अत्यंत खडतर आणि मर्यादित साधनांमध्ये देशासाठी पदके जिंकत असतात. क्रिकेटपटूंनीही त्याच खेळाडूवृत्तीने या परिस्थितीकडे पाहिले पाहिजे.
सुवर्णपदकाचे लक्ष्य: मैदानाबाहेरील असुविधा विसरून जर खेळाडूंनी मैदानावर लक्ष केंद्रित केले, तरच गतविजेतेपद राखणे शक्य होईल.
पंचतारांकित सोयी-सुविधांची चौकट मोडून जमिनीवरच्या वास्तववादी सुविधांशी कोण किती लवकर जुळवून घेतो, यावरच भारताच्या मोहिमेचे यश अवलंबून असेल. ही स्पर्धा भारतीय क्रिकेटपटूंच्या कौशल्यासोबतच त्यांच्या संयमाची आणि जुळवून घेण्याच्या क्षमतेची सर्वात मोठी कसोटी ठरेल.
@ डॉ.दत्ता विघावे
क्रिकेट समिक्षक
मो.नं. ९०९६३७२०८२.
